Badanie moczu


4.43 avg. rating (88% score) - 14 votes

Ogólne badanie moczu

Sprawdź gdzie możesz wykonać badanie moczu– jedno z najczęściej wykonywanych badań. 

Nerki stanowią narząd parzysty, którego funkcja związana jest z czynnością zewnątrzwydzielniczą – tworzeniem moczu oraz czynnością wewnątrzwydzielniczą – wydzielaniem do krwi związków biologicznie czynnych. Ponadto uczestniczą w utrzymywaniu równowagi wodno – elektrolitowej oraz kwasowo – zasadowej organizmu. Pamiętać należy o ich wpływie na ciśnienie tętnicze krwi oraz zdolności pobudzania produkcji krwinek czerwonych (wytwarzanie erytropoetyny). Badanie moczu

Skupiając się na roli nerek w aspekcie produkcji moczu należy zwrócić uwagę na fakt, iż ten złożony proces ma na celu usunięcie z ustroju szkodliwych produktów przemiany materii oraz nadmiaru płynów i elektrolitów.
Ilość wydalanego moczu waha się u zdrowego człowieka w szerokich granicach 600-2500 ml, a uzależniona jest między innymi od ilości spożytych płynów, diety czy temperatury otoczenia.
Badanie ogólne moczu, jako podstawowe badanie laboratoryjne jest pomocne przede wszystkim w diagnostyce chorób nerek oraz dróg moczowych.

Wyróżnić można trzy części badania ogólnego moczu:

1. Ocena właściwości fizycznych moczu

  • Barwa moczu – różnie nasilona barwa żółta uzależniona jest od stopnia rozcieńczenia moczu. Zmiana zabarwienia związana może być np. z obecnością krwi, hemoglobiny czy też być konsekwencją przyjmowania niektórych leków
  • Przejrzystość moczu – u zdrowego człowieka świeżo oddany mocz jest przejrzysty. Zmętnienie wywołane być może obecnością dużej ilości drobnoustrojów, krwinek, śluzu czy związków mineralnych.
  • pH moczu – prawidłowy mocz ma odczyn lekko kwaśny. Zmiana wartości pH moczu pojawić się może przykładowo : w stanach gorączkowych, w odwodnieniu, po spożyciu niektórych leków, w zakażeniach dróg moczowych czy przy określonej diecie
  • ciężar właściwy – wartość uzależniona jest od masy i stężenia składników obecnych w moczu, a także zdolności nerek do zagęszczania i rozcieńczania moczu

2. Badania biochemiczne

  • Białko – pojawienie się większej ilości białka w moczu może być związane z intensywnym wysiłkiem fizycznym, towarzyszyć gorączce, jednak najczęściej stanowi jeden z pierwszych objawów chorób nerek lub nieprawidłowości w obrębie układu moczowego takich jak infekcje dróg moczowych czy przerost prostaty u mężczyzn. Rutynowo oznaczenie białka wykonuje się za pomocą prostych testów paskowych, dla których prawidłowym wynikiem jest reakcja ujemna. W przypadku reakcji dodatniej, przeprowadzenie szerszej diagnostyki w oparciu o inne metody pozwala na ilościową ocenę poszczególnych białek obecnych w moczu
  • Glukoza – w prawidłowym moczu nie stwierdza się obecności glukozy ( może występować w ilościach śladowych ). Pojawienie się glukozy w moczu obserwujemy w momencie, kiedy stężenie tego cukru przekroczy pewną wartość progową we krwi (180 mg/dl). Oznaczenie jakościowe, podobnie jak w przypadku białka przeprowadza się przy użyciu testów paskowych. Wyniki dodatnie oznaczane są następnie ilościowo.
  • Ciała ketonowe – brak w moczu prawidłowym; pojawienie się owych związków w moczu wskazuje na zaburzenia dotyczące gospodarki lipidowej i węglowodanowej, co może mieć miejsce w przypadku kwasicy ketonowej, w głodzeniu, biegunce, po wymiotach, wysiłku fizycznym i in.
  • Barwniki żółciowe – pojawienie się bilirubiny czy urobilinogenu w moczu może wskazywać na schorzenia dotyczące wątroby, zwłaszcza żółtaczki
  • Azotany –ich obecność świadczyć może o zakażeniu dróg moczowych

Badanie moczu

3. Mikroskopowe badanie osadu moczu

  • Krwinki czerwone – liczba erytrocytów w polu widzenia w prawidłowym osadzie moczu wynosi 0-3. Hematuria ( krwiomocz) jest obok białkomoczu bardzo ważnym objawem schorzeń ze strony układu moczowego. Pojawić się może w przebiegu zapaleń w obrębie tego układu, gruźlicy, kamicy moczowej, raka pęcherza moczowego. Różnice w morfologii obserwowanych krwinek są pomocne w ustaleniu źródła krwawienia.
  • Krwinki białe – liczba leukocytów w prawidłowym moczu nie przekracza 5 w polu widzenia. Zwiększenie liczby tych krwinek obserwujemy przede wszystkim w przebiegu infekcji
  • Komórki nabłonkowe – w prawidłowym moczu komórki te pochodzą z dolnych dróg moczowych. Pojawienie się komórek nabłonkowych górnych dróg moczowych sygnalizuje schorzenie
  • Wałeczki – wyróżniamy kilka ich rodzajów, różniących się między sobą wielkością, kształtem i budową. W moczu fizjologicznym stwierdza się obecność wyłącznie wałeczków szklistych, inne są sygnałem uszkodzenia nerek
  • Śluz – liczne pasma śluzu mogą wskazywać na proces zapalny nerek
  • Bakterie – niewielka liczba bakterii może być związana z zakażeniem próbki florą egzogenną ( podczas pobierania próbki do badań ). Znaczna liczba bakterii związana jest z infekcjami dróg moczowych, lecz w osadzie można zaobserwować również drożdże, grzyby, pierwotniaki jako czynniki sprawcze zakażenia.
  • Składniki mineralne – dieta pacjenta oraz odczyn (wartość pH) moczu determinuje rodzaj pojawiających się w osadzie kryształów. Zwykle nie posiadają one znaczenia diagnostycznego.

Z czynnością nerek związane są następujące parametry:

  • Kreatynina – służy jako marker filtracji kłębuszkowej nerek, jest zatem ważnym parametrem odzwierciedlającym funkcjonowanie tego narządu. Stężenie kreatyniny jest uzależnione od masy ciała, wieku oraz płci. Wskazaniami do oznaczania są przede wszystkim ostre i przewlekłe choroby nerek, nadciśnienie tętnicze, niewydolność krążenia i uszkodzenia nerek. Wartości podwyższone świadczą o niewydolności nerek, która może mieć różne podłoże. Ważne : wzrost stężenia kreatyniny następuje dopiero wówczas, gdy zdolność przesączania kłębuszkowego spadnie powyżej 50% !
  • eGFR – szacowany współczynnik przesączania kłębuszkowego stanowi dobre kryterium oceny funkcjonowania nerek. Wyliczony współczynnik uwzględnia poza stężeniem kreatyniny również wiek oraz płeć pacjenta. Wartości obniżone wskazują na upośledzenie czynności nerek. Z wartościami podwyższonymi możemy spotkać się np. we wczesnej fazie cukrzycy, a także w ciąży.
  • Mocznik – stanowi produkt rozpadu białek i wydalany jest w przeważającym odsetku przez nerki. Podobnie jak w przypadku kreatyniny, jego podwyższone stężenie związane jest z upośledzoną czynnością nerek, ale również świadczyć mogą o odwodnieniu, rozpadzie tkanek i dużej ilości białka w diecie. Obniżone stężenie pojawić się w przewodnieniu czy przy diecie niskobiałkowej.
  • cystatyna C – wydalanie z moczem cystatyny C stanowi wskaźnik zdolności resorpcyjnej kanalików nerkowych;. uważana za lepszy wskaźnik od kreatyniny ze względu na fakt, że jej stężenie nie jest uzależnione od masy ciała, płci czy wieku
  • aldosteron – hormon produkowany przez nadnercza uczestniczy w regulacji gospodarki wodno – mineralnej organizmu, wpływając na skład moczu. Odpowiedzialny jest za zwrotne wchłanianie jonów sodu i wydzielanie przez nerki jonów potasu. Wchodzi w skład niezwykle ważnego układu ( RAA) regukującego ciśnienie tętnicze krwi. Wskazaniami do jego oznaczenia są : diagnostyka różnicowa nadciśnienia tętniczego, pierwotny i wtórny hiperaldosteronizm oraz zaburzenia gospodarki sodowej i potasowej.
  • Sód i potas – sód uczestniczy w regulacji gospodarki wodnej organizmu, wraz z potasem w utrzymywaniu właściwego ciśnienia osmotycznego krwi , pobudliwości komórek nerwowych i mięśniowych oraz równowagi kwasowo – zasadowej organizmu.

Zaburzenia gospodarki elektrolitowej, którym towarzyszy wzrost lub spadek stężenia tych pierwiastków w ustroju występują w licznych przypadkach, których przykłady podano poniżej.

Sód – wartości podwyższone (hipernatremia)

  • Zmniejszona podaż płynów
  • Biegunka, gorączki u dzieci
  • Zlewne poty
  • Wymioty
  • Hiperwentylacja
  • Moczówka prosta
  • Cukrzyca
  • Nadmierna podaż chlorku sodu

Sód – wartości obniżone (hiponatremia)

  • Ostra i przewlekła niewydolność nerek
  • Niewydolność serca
  • Ostry zawał serca
  • Zespół nerczycowy
  • Marskość wątroby
  • Niedoczynność tarczycy
  • Leczenie diuretykami ( leki moczopędne)
  • Biegunki, wymioty

Potas – wartości podwyższone (hiperkaliemia)

  • Kwasica
  • Cukrzyca
  • Oparzenia
  • Leczenie cytostatykami
  • Ostra i przewlekła niewydolność nerek
  • Choroba Addisona

Potas – wartości obniżone (hipokaliemia)

  • Zasadowica
  • Środki moczopędne
  • Zespół Cushinga
  • Ostre i przewlekle biegunki
  • Wymioty
  • Nadużywanie środków przeczyszczających

Zapraszamy do naszych punktów pobrań aby wykonać powyższe badania. Aby móc zaoszczędzić, warto także wybrać jeden z naszych pakietów badań- nerkowy.

badanie moczu

Zobacz także: