Próby wątrobowe


5.00 avg. rating (95% score) - 2 votes

Próby wątrobowe

Wątroba to jeden z najważniejszych organów człowieka. Jako narząd wielofunkcyjny odpowiada ona m. in. za syntezę i metabolizm wielu enzymów i związków ważnych dla organizmu, magazynowanie żelaza i witamin (A, D, K, B12, C), filtrację krwi i usuwanie zbędnych metabolitów przemiany materii, regulację stężenia glukozy oraz procesy termoregulacyjne. Podsumowując, oprócz oczywistych funkcji metabolicznych, detoksykacyjnych, filtrujących i magazynujących, wątroba na co dzień „przetwarza” wszystko to co trafia do przewodu pokarmowego człowieka – od pokarmu, poprzez leki, na używkach i toksynach kończąc.

Wątroba jako jeden z nielicznych narządów człowieka ma olbrzymie możliwości samoregeneracji. Niemniej jednak ostre i przewlekłe wirusowe zapalenia wątroby (WZW B, WZW C), ale też nieprawidłowa dieta, nadmierne ilości lekarstw czy też duże ilości alkoholu mogą znacząco osłabiać jej funkcjonowanie, a w skrajnych przypadkach bezpowrotnie przyczyniać się do jej zniszczenia (marskość wątroby).

Jakie objawy powinny nasuwać podejrzenie chorób wątroby?
Wiele objawów dotyczących zaburzeń funkcjonowania wątroby jest dość charakterystycznych, niemniej w niektórych przypadkach dolegliwości mogą być mniej specyficzne. Biorąc pod uwagę powyższe, odpowiednie badania – w tym badania laboratoryjne – powinny zostać wykonane w przypadku:

  1. Występowania ostrego lub przewlekłego bólu w okolicy prawego podżebrza.
  2. Znacznego osłabienia, połączonego z zaburzeniami łaknienia oraz trudną do wytłumaczenia nadmierną i szybką utratą masy ciała.
  3. Ostrych i przewlekłych zaburzeń ze strony układu pokarmowego w postaci wymiotów, biegunek, wzdęć, pustych odbijań, zmiany wyglądu i konsystencji stolca.
  4. Zmiany wyglądu skóry (zażółcenie) i świądu skóry.
  5. Podejrzenia zakażenia WZW B lub WZW C.
  6. Niejasnych zaburzeń o podłożu endokrynologicznym lub ginekologicznym.

W przypadku podejrzenia choroby wątroby należy wykonać tzw. próby wątrobowe, obejmujące kilka badań laboratoryjnych: aminotransferazy wątrobowe, fosfatazę alkaliczną, bilirubinę całkowitą, gamma-glutamylotransferazę i białko całkowite. Próby wątrobowe oznaczane są w surowicy krwi pobranej na czczo. Stąd do ich oznaczenia wystarcza klasyczne pobranie krwi żylnej, a następnie wykonanie z odwirowanej surowicy odpowiednich oznaczeń biochemicznych. Wyniki badań są najczęściej dostępne w ciągu 1 dnia. Opis poszczególnych badań laboratoryjnych, składających się na próby wątrobowe zestawiono poniżej.

  1. Aminotransferaza alaninowa (skróty: ALT, AlAT, GPT) oraz aminotransferaza asparaginianowej (skróty: AST, AspAT, GOT) – podwyższone stężenie ALT i AST może wskazywać na wirusowe bądź toksyczne uszkodzenie wątroby, marskość wątroby lub zmiany nowotworowe; stężenie AST i ALT może również wzrastać przy zawale serca oraz chorobach mięśni szkieletowych.
    Norma: ALT 10 – 49 U/L; AST 0 – 34 U/L
  1. Fosfataza alkaliczna (skrót: ALP) – wzrost stężenia ALP obserwuje się w chorobach związanych z utrudnionym przepływem żółci i retencją kwasów żółciowych (żółtaczka mechaniczna, kamica pęcherzyka żółciowego), u dzieci i młodzieży w okresie wzrostu szkieletu, a także w chorobach kości.Próby wątrobowe
    Norma: ALP 35 – 129 U/L
  1. Bilirubina całkowita – podwyższone stężenie bilirubiny towarzyszy schorzeniom wątroby (wirusowe zapalenie wątroby, polekowe i poalkoholowe zapalenie wątroby, marskość wątroby, nowotwory wątroby); podwyższone stężenie bilirubiny występuje także zastoju żółci spowodowanej kamicą pęcherzyka żółciowego, zapaleniem dróg żółciowych, zapaleniem trzustki, a także u kobiet ciężarnych na skutek ucisku wątroby i dróg żółciowych przez rozwijający się płód.
    Norma: bilirubina kobiety 0,2 – 1,2 mg/dl; bilirubina mężczyźni 0,3 – 1,2 mg/dl
  1. Gamma-glutamylotransferaza (skrót: GGTP) – stężenie GGTP wzrasta w przypadku wystąpienia marskości wątroby; ocena stężenia GGTP służy również do diagnozowania zaburzeń wątrobowo-żółciowych oraz do kontroli abstynencji u alkoholików.
    Norma: GGTP kobiety 0 – 38 U/L; GGTP mężczyźni 0 – 73 U/L
  1. Białko całkowite – podwyższone stężenie białka całkowitego może świadczyć o marskości wątroby, ale też przewlekłych stanach zapalnych, chorobach tkanki łącznej (kolagenozy) i w niektórych przypadkach procesów nowotworowych.
    Norma: 5,7 – 8,2 g/dl
    Sprawdź, gdzie wykonasz badanie

Wpis przygotowany na podstawie materiałów:
1. Kokot F., Hyla-Klekot L., Kokot S.: Badania Laboratoryjne. Zakres norm i interpretacja. PZWL 2015.
2. Solnica B.: Diagnostyka laboratoryjna. PZWL 2013 (dodruk 2015).

Akademia Laboratoryjna
Prof. nadzw. dr hab. n.med. Jacek Jóźwiak

Prof. nadzw. dr hab. n.med. Jacek Jóźwiak

Zobacz także: