Kwas moczowy


4.20 avg. rating (84% score) - 5 votes

Kwas moczowy

Kwas moczowy jest końcowym produktem przemiany puryn, czyli zasad azotowych występujących w pożywieniu i budujących kwasy nukleinowe DNA i RNA. Poziom kwasu moczowego w organizmie zależny jest głównie od endogennej biosyntezy puryn i ich degradacji, a w mniejszym stopniu od wielkości podaży tych zasad w pokarmach. Jest eliminowany z ustroju w 70% przez nerki wraz z moczem, w 30% przez przewód pokarmowy.

Prawidłowe stężenie kwasu moczowego we krwi wynosi u kobiet 3,1 – 7,8 mg/dl, a u mężczyzn 3,7 – 9,2 mg/dl, podczas gdy jego stężenie w moczu z dobowej zbiórki powinno mieścić się w granicach 250 – 750 mg/24h.

W różnych stanach chorobowych może dojść do zachwiania równowagi między produkcją, a wydalaniem kwasu moczowego. Obserwujemy wtedy zwiększenie stężenia kwasu moczowego powyżej normy, czyli hiperurykemię lub rzadziej jego obniżenie, zwane hipourykemią.

Kwas moczowy

Hiperurykemia

Podwyższone stężenie kwasu moczowego we krwi może być spowodowane nadmierną produkcją kwasu moczowego w wątrobie lub jego zaburzonym wydalaniem przez nerki. Nadmierne gromadzenie kwasu moczowego może wynikać między innymi z wrodzonych defektów metabolizmu puryn, np. zespól Lesha – Nyhana i stosowania diety wysokobiałkowej, opartej na pokarmach bogatych w zasady purynowe, takie jak mięsa, ryby, owoce morza i jarzyny (groch, fasola, szpinak). Ponadto przyczyną hiperurykemii może być zmniejszone wydalanie nerkowe kwasu moczowego w ostrej i przewlekłej niewydolności nerek, po leczeniu diuretykami tiazydowymi, w kwasicach oraz zatruciu ołowiem i alkoholem. Do akumulacji kwasu moczowego w organizmie może dochodzić również na skutek gwałtownego rozpadu tkanek, np. w nowotworach, głównie układu krwiotwórczego, pod wpływem intensywnej chemioterapii czy radioterapii.

Hiperurykemia a dna moczanowa

Nadmierne stężenie kwasu moczowego w organizmie może prowadzić do rozwoju schorzenia, zwanego dną moczanową. Wytrącanie kryształków kwasu moczowego w stawach, ścięgnach i otaczających je tkankach wywołuje ból i stan zapalny. Dna moczanowa nie zawsze przebiega z podwyższonym stężeniem tego kwasu we krwi.

Hipourykemia

Hipourykemia jest rzadkim schorzeniem, mogącym wynikać z wrodzonego niedoboru oksydazy ksantynowej, enzymu katalizującego przemianę puryn w kwas moczowy. Obniżony poziom tego kwasu może być również spowodowany jego wzmożonym wydalaniem przez nerki na skutek zaburzonego wchłaniania zwrotnego przez cewki nerkowe, a także ciążą, akromegalią czy zespołem Schwartza – Barttera (SIADH – zespół niewłaściwego uwalniania wazopresyny). Hipourykemia towarzyszyć może też ciężkim schorzeniom wątroby i nerek, takim jak zespół Fanconiego czy choroba Wilsona.

Wskazania do wykonania badania stężenia kwasu moczowego

Oznaczanie kwasu moczowego w surowicy krwi oraz próbce moczu pochodzącej z dobowej zbiórki może służyć do:

  • diagnozowania dny moczanowej – schorzenia cechującego się nawracającymi napadami ostrego zapalenia stawów. Choroba najczęściej obejmuje staw śródstopno-paliczkowy u podstawy palucha;
  • monitorowania leczenia u chorych na dnę moczanową – jednym z głównych celów leczenia tej choroby jest obniżenie stężenia kwasu moczowego i tym samym zapobieganie jego krystalizacji w stawach;
  • monitorowania chemioterapii i radioterapii nowotworów – u Pacjentów po przebytej chemio- i radioterapii zaleca się kontrolowanie czy stężenie kwasu moczowego nie jest u nich niebezpiecznie wysokie. Zastosowanie powyższych terapii w leczeniu nowotworów wiąże się ze wzmożonym rozpadem komórek nowotworowych i uwalnianiem z nich związków purynowych, ulegającym przemianom w kwas moczowy;
  • diagnozowania kamicy moczowej – przyczyną kamicy nerkowej może być między innymi wydalanie zwiększonej ilości kwasu moczowego. Zakwaszenie moczu zaburza resorpcję zwrotną moczanów w cewkach dalszych, co skutkować może wytrącaniem kryształów i tworzeniem kamieni moczowych.
  • monitorowania przebiegu pewnych chorób, którym może towarzyszyć zwiększenie stężenia kwasu moczowego: zaburzenia gospodarki lipidowej, cukrzyca, nadwaga, nadciśnienie tętnicze, choroby nerek, nadużywanie alkoholu.

Kwas moczowy a mocznik

Kwas moczowy i mocznik stanowią jedne z głównych produktów przemiany białkowej, reprezentując tzw. azot pozabiałkowy surowicy lub osocza. Związki te należą do substancji wydalanych przez nerki. Ich stężenie w surowicy zależy od wielkości przesączania kłębuszkowego i może służyć do oceny funkcji nerek. Wskazaniem do oznaczania mocznika w surowicy jest różnicowanie przednerkowej i pozanerkowej azotemii, monitorowanie Pacjentów z ostrą lub przewlekłą dysfunkcją czy niewydolnością nerek, a także ocena stanu metabolicznego Pacjentów dializowanych. Badanie mocznika wykonywane jest często w ramach rutynowego zestawu badań laboratoryjnych.


Piśmiennictwo:

1. Aldona Dembińska-Kieć, Jerzy W.Naskalski, Bogdan Solnica. Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej. Urban & Parner. Wrocław 2017
2. Franciszek Kokot, Stefan Kokot, Lidia Hyla – Klekot. Badania laboratoryjne zakres norm i interpretacja. Wydawnictwo lekarskie PZWL, Warszawa 2015
3. Mirosława Pietruczuk, Anna Bartoszko-Tyczkowska. Diagnostyka laboratoryjna. Poradnik kliniczny. Urban & Partner, Wrocław 2013

 

ZOBACZ TEŻ:  Pobór krwi w domu Pacjenta

 Zapraszamy do subskrypcji naszego kanału na www.youtube.com -> SUBSKRYBUJ

W zakładce WYKAZ BADAŃ możecie Państwo zapoznać się z całą ofertą badań laboratoryjnych wykonywanych w naszym laboratorium.

Chcesz zapytać o cenę badania? Zapraszamy na stronę CENY BADAŃ, gdzie proponujemy kilka możliwości kontaktu z nami.    

Aby wykonać kwas moczowy zapraszamy do najbliższego punktu pobrań Śląskich Laboratoriów Analitycznych.

Sprawdź, gdzie wykonasz badanie